تبلیغات
کانون قرآن و عترت - جلوه های ادبی و هنری قرآن

کانون قرآن و عترت

مقدمه :

قرآن برای همه است و سعادت همه را بیمه می كند.در پناه قرآن بود كه اسلام در نیم قرن برهمة امپراتوریهای آن وقت غلبه كرد و ما، مادام كه در پناه قرآن هستیم بر دشمنان غلبه خواهیم كرد… امام خمینی (ق) … پس از تجربه های ناموفق بشود در قرنهای بیداری و شكوفایی و جهش، یعنی پس از آنكه بشر نتوانسته است نظام زندگی انسانی زاینده و تسلاّ بخش متناسب با رشد طوفانی و شگفت آور عام برای خود پدید آورد اكنون راهها بتدریج به طریقة توحید و راه دین می گراید و انسان كه به پختگی نزدیك شده، آنچه را در دوران غرور جاهلانة آغاز شكوفایی علم به فراموشی سپرده دوباره بازی جدید و این در همان دورانی است كه دین در نقطه‌ای از جهان به حاكمیت رسیده و با انقلابی عظیم و استثنایی زمام زندگی میلیونها انسان را به دست گرفته است . پس امروز فرصتی تاریخی و استثنایی است برای اینكه قرآن در هدایت فكر و عمل انسانها قدرت و چیرگی خود را نشان دهد. اما این متوقف است بر اینكه قرآن را كه چشمة جوشان معارف و هدایت است ما به آن دست یابیم . قرآن را بفهمیم و در آن تدبر كنیم، … همه به قرآن عشق می ورزند و احترام می كنند امّا عدّة كمی همواره آن را تلاوت و تدبر می كنند (سید علی خامنه‌ای ) آنجا كه سخن بفضیلت قرآن رسید چه بهتر كه انسان مكث و توقف كند و خود را در برابر قرآن، كوچك به بیند و بعجز و زبونی خویش اعتراف نماید چون اعتراف بر عجز و نارسائی گاهی بهتر از گفتار و قلم فرسائی در مدح و ثناست.

انسان آن موجود ممكن و محدود چگونه میتواند حقیقت و واقعیت گفتار خدای بزرگ و نامتناهی را درك نموده و در مغز كوچك خود بگنجاند! و یا كدام نیرو می تواند موقعیت و ارزش واقعی قرآن را در مغز نارسای خود ترسیم و سپس بیان كند؟

آیا موجودی می تواند بجز یك موجود محدودی را توصیف و تعریف كند؟

در پایان این مقدمه در مورد عظمت قرآن همان بس كه گفتار و كلام پرودگار بزرگ و در مقام و منزلت همان بس كه معجزه پیامبرخاتم آیاتش متكفل هدایت بشر و ضامن سعادت انسانها است و افراد بشر را در تمام شدت زندگی و درهمة قرون و اعصار رهبری می كند.

حال به متن اصلی مقالهوارد میشویم و درباره اینكه قرآن یك معجزه‌ای ادبی بوده بحث می كنیم .[ معجزة ادبی بوده و هست] .

قرآن معجزه ادبی:

آنگاه كه رسول الله (ص) به پیامبری برانگیخته شد و تمام ملل جهان را به اسلام دعوت نمود تنها سلامی كه در دست داشت قرآن بود و با همان قرآن قدم به میدان مبارزه با مخالفین خود گذاشت و با عجاز قرآن برای مردم اتمام حجت نموده، ده سوره از قرآن را و در آخرین مرحله یك سوره از قرآن را برای مسابقه و مبارزه به دشمنان قرآن پیشنهاد كرد و بدینگونه به تحدی و مبارز طلبی خود ادامه داد كه تا به امروز نیز در قوت خود باقی است و تا دامنه رستاخیز هم ادامه خواهد داشت.

اما برای عرب آن زمان كه در فصاحت و بلاغت و شعر و ادب تخصص و بلكه یك نوع نبوغ داشت، بهترین و ساده ترین راه مبارز با قرآن این بودكه یكی از سوره های كوچك قرآن را بیاورد و جوابگوی تحدی و پیشنهاد رسول خدا گردیده با بلاغت و فصاحت قرآن مجید معارضه و مبارزه بكند و ادعای وی را كه رایجترین كمالات و روشن ترین امتیازات آنان را میكوبید، محكوم نماید.

بدین وسیله پیروزی خود را ثابت و نام خویش را در تاریخ مسجل و زنده سازد و بر ارزش و موقعیت خویش را در تاریخ بیفزائید، و با این معارضه و مبارزه ساده، خویش را از جنگهی كوبنده و صرف هزینه های سنگین و نثار خونهای رنگین راحت و آسوده كند و از تحمل سختیها و فشارها و ترك نمودن خانه ها و اوطاقشان ،‌آسوده خاطر سازد.

ولی عرب فصیح و بلیغ آن روز وقتی در برابر قرآن قرار گرفت و در فصاحت و بلاغت آیات قرآن دقت و تفكر كرد هر چه زودتر به معجزه بودن آن اذعان نمود و باین حقیقت پی برد كه مبارزه با قرآن با شكست قطعی مواجه خواهد گردید. روی همان اذعان یقین بود كه عده ای از آنان وحی بودن قرآن را پذیرفته و نبوت پیامبر اسلام را تصدیق نموده و در برابر دعوت قرآن سر تسلیم فرود آورده و با تشرف به دین اسلام به سعادت ابدی نائل گردیدند.

این عجز و درماندگی، خود بزرگترین دلیل و روشن ترین گواه بر وحی بودن قرآن می‌باشد و ثابت می كند كه آوردن مانند آن از دایره قدرت بشر بیرون و از حدود امكان وی خارج است.

ولی مبارزه قرآن مجید و مبارزخواستن آن منحصر بیك عده و یا تنها اعراب نبود بلكه قرآن تمام جوامع بشری را در تمام اعصار و قرون بمبارزه فرا خوانده و تمام انس و جن را بمعارضه دعوت می كند .

« قُل لَئِنِ اجَتَمِعَت الِنسُ و اْلجِنُّ عَلی اَنْ یَا تُعزالمِثْلِ هذَا القُرانِ لاَیَاتُونِ بِمِثْلِهِ وَلَوكاَنَ بَعضُهُم لِبَعْضٍ ظَهیرَا » (اسراءِ 88)

در طول تاریخ ، دستگاه مسیحیت و دشمنان اسلام سعی در معارضه كردن با بلاغت قرآن بكنندـ اگر چه با آوردن یك سوره ـ امكان داشت از این راه استفاده كنند و با تنظیم گفتاری مشابه یكی از سوره‌های كوچك قرآن به هدف خویش بیایند ولی چنین امكانی برای آنان وجود نداشته و ندارد زیرا بلاغتی كه درمیان مردم وجود دارد معمولاً یك یا دو بعدی است و جامع تمام ابعاد بلاغت نیست .

مثلا: یكی در نثر، بلاغت دارد و در شعر گفتن عاجز وزبود. آن دیگری در حماسه، شعر بلیغ می گوید ولی در مدیحه سرائی نه، و یا در رثا و نوحه سرائی شعر زیبا و شیوائی می سراید ولی در غزلیات شعرش خیلی نازل و منحط می باشد.

ولی قرآن در موضوعات مختلف وارد گریده و بفنون متعدد سخن گفته و درهمه آن جهات اعجاز نموه و اعجاز راینر به حد اعلا و كمالش رسانده است كه دیگران از آوردن مانند آن ناتوان بوده و زانوی عجز بر زمین زده‌اند . این فصاحت و بلاغت همه جانبه، اختصاص بگفتار خدا و قرآن دارد و برای بشر هرگز امكانپذیر نیست .

فصاحت و بلاغت یا بعد هنری قرآن :

« فلیاتوا بحدیثٍ مِثلِه اِنْ كانوا صادقین « (34/طور)

قرآن مجید آهنگی زیباتر از هر شعر و بیانی رساتر از هر نثر دارد . الفاظ بگونه ای انتخاب شده‌اند و آنچنان بكار رفته‌اند كه هر انسانی را تحت تأثیر قرار می دهد بقول استاد شهید آیت الله مطهری رحمه الله علیه: هندسة الفاظ در قرآن بی نظیر است نه كسی می تواند یك كلمه از قرآن را پس و پیش كند بدون آنكه به زیباییهای آن لطمه وارد سازد و نه آنكه كسی توانسته مانند آن را بسازد.

فصاحت به معنای شیوایی و بلاغت بمعنی رسائی است و جذابیت و دلربایی قرآن نیز امری دیگر در كنار این دو، می باشد عربهای معاصر قرآن كه دارای ذوق طبیعی و قریحه‌ی دست نخورده‌ی عربی بودند بی اختیار شیفته‌ی آن وحی شدند و بطور كلی در طول تاریخ اسلام حتی دشمنان نیز زبان به ستایش آن گشوده و هریك بصورتی از فصاحت و بلاغت فوق العاده ای قرآن سخن گفته اند و به عجز و ناتوانی خود  ودیگران اقرار كرده اند.

بطوریكه ولید كه بزرگترین ادیب و حكیم عرب از دشمنان اسلام و قرآن است پس از شنیدن آیاتی چند می گوید: بخدا سوگند از محمد (ص) سخنی شنیدم كه هرگز شبیه سخن انس و جن نبود شاخسارش پرثمر و ریشه اش پر بركت، بر هر سختی برتری می یابد و هیچ سختی از آن برتر نخواهد گشت و یا در موردی دیگر در سیره ابن هشام آمده كه ابوسفیان، ابوجهل و اخمس بن شدیق از سران مخالفین اسلام یك شب از خانه های خود بیرون آمده‌اند. تا بصورت دلنشین قرآن كه توسط پیامبر(ص) در خانه اش در نماز شب می خواند گوش فرادهند . هر سه آمدند و هر یك در گوشه ای پنهان شده به آیات گوش دادند و شب را بدون اطلاع از وضع یكدیگر با شنیدن قرآن سپری كردند و سپیده دم كه بسوی خانه های خود می رفتند یكدیگیر ار سرزنش  ومورد اعتراض قرار دادند كه مبادا بار دیگر چنین عملی را انجام بدهند ولی این فصاحت و بلاغت قرآن بحدی بود كه باعث شد شب‌های دیگر نیز این كار را انجام دهند در آخر بیكدیگر گفتند: برای جلوگیری از حوادث ناگوار و امكان گرویدن دیگران به اسلام باید باهم پیمان ببندیم كه برای همیشه این كار را ترك كنیم و چنین كردند.

اینها چند نمونة از ده‌ها مواردی است كه ادب شناسان موافق و مخالف و مسلمان و غیرمسلمان درباره قرآن و بعد هنری آن زبان به ستایش گشود. و از فصاحت و بلاغت و جذابیت قرآن سخت گفته‌اند و بهمین جهت بود كه مخالفین برای جلوگیری از جذب افراد به قرآن در بعد هنری كافی است كه به جلمه قرآنی « فی القصاص حیوه » و جمله قرینه آن از سوی ادیبان عرب « القتلُ و اتقی للقتلِ » توجه كنیم تا به آسانی امتیازات فراوان جمله قرآنی را بر جملة انسان ساخته‌ی « القتلُ افطی لِلقتل » درك كرده و به عَظمت قرآن در بعد هنری واقف گردیم.

از جملة اینكه تعداد حروف جمله ای قرآنی 12 تا ولی جملة ادیبان عرب 14 حرفی است نیز بیان صریح فلسفه قصاص و آوردن حكم حیاة بصورت نكره كه دلالت بر عظمت و نوع خاص حیات دارد از دیگر خواص برتر آیه ای قرآنی است .

نتیجه :

حقیقت این است كه فصاحت و بلاغتِ قرآن همة سخن پردازان و ادیبان را عاجز كرده بود . قرآن شعر نبود، نثر معمولی هم نبود و برای خود آهنگی خاص داشت كه در دل و جانِ شنوندگان نفوذ می كرد این خوش آهنگی و قوت كلام حتی برای كسانی كه زبان عربی نیز نمی دانند، در مقایسة قرآن با سایر عبارات عربی قابل درك است . نه تنها مشركان زمان پیامبر نتوانستند در فصاحت و بلاغت بر قرآن غلبه كنند، بلكه بعد از آن نیز كسی پیدا نشد كه زیباتر از قرآن سخنی بگوید و بنویسد.

امروز نیز كه دشمنان مستكبر اسلام می كوشند عقاید مردم و مخصوصاً جوانان را در همة كشورهای اسلامی سست كنند و برای نوشتن كتاب وساختن فیلم‌هایی كه اسلام را غیرمنطقی عامل عقب ماندگی مسلمانان جلوه دهد سرمایه گذاری می كنند، اگر می توانستند كتابی به زبان عربی فصیح تر از قرآن بوجود آورند قطعاً همین كار را می كردند.

به هر حال قرن امروزه در آن نشانه‌های عجیبی دیده میشود كه می تواند ایمان ما را به معجزه بودن آن بیشتر كند.


نوشته شده در یکشنبه 16 اسفند 1388 ساعت 02:08 ب.ظ توسط کانون قرآن و عترت نظرات |

قالب جدید وبلاگ پیجك دات نت